على گيلانى
24
مجربات حكيم على گيلانى ( فارسى )
و اين علامت اظهر باشد و آنچه نفث دفع شود مايل بسرخى و در صفراوى مايل بزردى و در بلغمى و سوداوى اين اعراض بشدت نباشد و تنگى نفس در قسم دويم بيشتر باشد و صاحب اين مرض بر پهلو خواب نتواند كرد و خصوصا بر پهلو كه ورم در آن باشد و در قسم اول علامات بيشتر باشد و در قسم دويم منشارى نبض و اگر مادهء اين مرض در اعصاب درآيد اختلاط عقل و هذيان و اعراض سرسام حادث شود علاج فصد باسليق يا اكحل كنند و اگر قوت وفا نكند بيكبار خون بسيار دفع نكنند كه گاهى احتياج بفصد دويم مىشود مبادا كه در فصد اول آنقدر بىقوت شود كه فصد ديگر نتوان كرد و فصد اول روز سوم مرض اگر كنند بهتر است و اولى آنست كه فصد اول صافن جانب موافق كنند و فصد دويم باسليق جانب مخالف و فصد سوم از اكحل مخالف با قيفال و غذا ندهند الا آب جو و شربت نيلوفر كه در آن عناب و سپستان پخته باشند و لعاب بزرقطونا بدهند با شيره تخم خرفه هر گاه تشنه شود و اگر طبيعت بسته بود آب جو مناسب نبود بلكه شيره خيار چيز صاف كرده با لعاب بزرقطونا و لعاب تخم به شيرين ممزوج كنند و نيك بدست بزنند و لعوق كند بجاى آب كه هم شكم نرم كند و هم سينه را و هم نفس كشيدن آسان گردد و چون طبيعت بجاى خود بازآيد باز آب جو و شربت نيلوفر دهند و اگر ماده بنفث دفع مىشده باشد و تپ كم شده باشد جائز است كه ضمادات بر موضع ورم نهند بتخصيص در قسم اول كه ورم نيز ظاهر است بايد كه نضج دهند و اين ضماد مناسب است بگيرند خيارين برگ بنفشه بجوشانند و اندكى خطمى تر در آن ريزند و بدفعات ضماد كنند و بعد از آن كه مواد دفع بايد به آرد جو و خطمى و برگ بنفشه كه بگلاب و آب عنب الثعلب و آب كشنيز نرمنرم كوفته باشد ضماد كنند و درين قسم گاهى احتياج افتد